RAM Và ROM Khác Nhau Thế Nào? Giải Thích Cho Người Mới

Vì sao nhiều người mới hay nhầm RAM với ROM?

Ram và rom khác nhau thế nào là câu hỏi chúng tôi gặp khá thường xuyên. Có một bạn nhắn tin hỏi khi đang tìm mua điện thoại. Trên trang bán hàng ghi 8/128, nhưng bạn ấy không biết hai con số đó nghĩa là gì. Điều bạn quan tâm là con số nào mới thật sự ảnh hưởng đến trải nghiệm hằng ngày.

Với người mới, đây gần như là kiến thức nền. Nhiều người nghĩ rằng ROM càng lớn thì máy càng nhanh. Thực tế, hai loại bộ nhớ này phục vụ hai nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau. Chỉ cần nhầm lẫn một chút, việc chọn máy rất dễ đi lệch hướng.

Chúng tôi từng tư vấn cho một khách mua chiếc máy có ROM rất lớn nhưng RAM khá khiêm tốn. Vài tuần sau, họ quay lại hỏi vì sao máy vẫn giật khi mở nhiều ứng dụng cùng lúc. Nguyên nhân nằm ở việc đọc sai thông số. Máy không có lỗi gì bất thường cả.

RAM là gì và vì sao nó quyết định độ mượt khi đa nhiệm?

RAM là viết tắt của Random Access Memory. Bạn có thể hình dung nó như mặt bàn làm việc. Khi mở một ứng dụng, dữ liệu của ứng dụng đó được đặt lên mặt bàn để xử lý nhanh. Mặt bàn càng rộng thì bạn càng làm được nhiều việc cùng lúc mà không phải dọn đi dọn lại.

Điều cần nhớ là RAM sẽ xóa sạch dữ liệu khi tắt nguồn. Giống như cuối ngày bạn dọn sạch mặt bàn để nghỉ. Vì vậy, khi bật lại máy, các ứng dụng đang dở thường phải được mở lại từ đầu.

Chúng tôi từng thử so sánh hai chiếc điện thoại cùng vi xử lý, chỉ khác dung lượng RAM là 4GB và 8GB. Chiếc 8GB chuyển qua lại giữa các ứng dụng đã mở trước đó mượt hơn rõ rệt. Hệ điều hành giữ được nhiều ứng dụng chạy nền trong bộ nhớ tạm hơn. Chiếc 4GB thì khác. Mỗi lần chuyển app, máy gần như phải tải lại, và cảm giác giật hay lag xuất hiện khá nhanh.

Với dân văn phòng, nhu cầu này còn rõ hơn. Khi bạn mở nhiều tab trình duyệt và chỉnh một file Excel nặng cùng lúc, RAM quyết định máy có đơ giữa chừng hay không. Một máy tính 8GB RAM thường đủ cho công việc văn phòng cơ bản. Nếu bạn hay chạy phần mềm thiết kế hoặc dựng video, mức 16GB trở lên sẽ thoải mái hơn nhiều.

ROM là gì và khác gì so với RAM?

ROM là viết tắt của Read Only Memory, nhưng trong thực tế các thiết bị hiện nay dùng cụm này để chỉ bộ nhớ lưu trữ, nơi chứa dữ liệu lâu dài. Dữ liệu trong ROM vẫn còn nguyên khi tắt máy. Nếu ví RAM là mặt bàn, thì ROM giống như tủ hồ sơ đặt trong góc phòng.

ROM chứa hệ điều hành, các ứng dụng đã cài và dữ liệu cá nhân như ảnh, video, tài liệu. Tắt máy rồi bật lại, mọi thứ vẫn nằm đúng chỗ cũ. Đó là lý do bạn không cần quá lo mất file khi cúp điện đột ngột, miễn là dữ liệu đã được lưu.

Có một khách hàng chọn điện thoại 256GB chỉ vì con số lớn, nghĩ rằng máy sẽ chạy nhanh hơn. Thực tế, dung lượng ROM lớn chỉ giúp bạn lưu được nhiều ảnh, video và ứng dụng hơn. Nó không liên quan đến khả năng đa nhiệm. Muốn máy mượt khi mở nhiều app, bạn cần nhìn vào thông số RAM.

Một điểm khác dễ gây nhầm là cách ghi thông số trên các trang bán hàng. Nhiều nơi viết theo kiểu 8/128, tức là 8GB RAM và 128GB ROM. Người chưa quen dễ đọc ngược, rồi nghĩ máy có tới 128GB RAM, một con số không thực tế với điện thoại phổ thông.

Nếu bạn đang trang bị máy cho cả nhóm, hãy chọn cấu hình theo đúng công việc. Nhóm xử lý dữ liệu nặng nên ưu tiên RAM cao. Nhóm chỉ lưu tài liệu văn phòng thông thường thì ROM vừa phải là đủ. Việc chọn thiết bị cũng nên đi cùng hạ tầng phần mềm phù hợp ngay từ đầu. Bạn có thể tham khảo thêm cách công ty mới nên setup Microsoft 365, hosting, website để chuẩn bị đồng bộ cả phần cứng lẫn phần mềm.

Đọc thông số thiết bị sao cho đúng

Khi đã hiểu RAM và ROM, bước tiếp theo là đọc thông số trên trang bán hàng một cách có hệ thống. Trước hết, hãy để ý thứ tự ghi. Quy ước phổ biến là RAM đứng trước, ROM đứng sau. Nếu thấy một con số quá lớn ở vị trí RAM, bạn nên kiểm tra lại trước khi kết luận.

Tiếp theo, đừng chỉ chạy theo con số lớn nhất. Một chiếc máy có ROM 512GB nhưng RAM chỉ 4GB sẽ thoải mái lưu phim, nhưng khi dùng nhiều ứng dụng cùng lúc thì sẽ vất vả. Ngược lại, máy RAM 12GB với ROM 128GB lại phù hợp hơn cho người làm việc đa nhiệm mà không lưu quá nhiều dữ liệu nội bộ.

• Hay mở nhiều cửa sổ, làm việc với bảng tính và họp trực tuyến: ưu tiên RAM.
• Lưu nhiều ảnh, video cá nhân: ưu tiên ROM.
• Vừa đa nhiệm vừa lưu trữ nhiều: cân đối cả hai.

Ngoài ra, bạn nên tự hỏi một câu đơn giản: mình hay làm gì nhất trên máy? Chọn theo nhu cầu thực tế luôn cho kết quả tốt hơn là chọn theo cảm tính. Nếu muốn hiểu thêm các ký hiệu và quy trình cơ bản khác, bạn có thể xem giải thích thuật ngữ, ký hiệu, vật liệu và quy trình cơ bản. Đây là nguồn tham khảo hữu ích khi bạn mới làm quen với các thông số kỹ thuật.

Gợi ý thêm cho người mới vào ngành

Ngoài RAM và ROM, người mới làm quen công nghệ còn phải nhớ rất nhiều thuật ngữ khác. Thay vì học thuộc lòng, bạn nên học theo tình huống. Khi gặp một thông số lạ, hãy tự hỏi nó phục vụ việc gì: xử lý tức thời, lưu trữ lâu dài, hay kết nối mạng. Cách đặt câu hỏi này giúp bạn hiểu nhanh hơn nhiều.

Bạn cũng có thể đọc thêm DNS là gì và các thuật ngữ cơ bản cho người mới vào ngành IT để dần quen với vốn từ chuyên môn này. Càng gặp nhiều tình huống thực tế, bạn càng nhớ lâu và dùng đúng.

Kết luận

Hiểu rõ sự khác biệt giữa RAM và ROM giúp người mới chọn đúng thiết bị theo nhu cầu sử dụng. Lần tới khi xem thông số máy, bạn hãy nhớ điều này: RAM quyết định độ mượt khi đa nhiệm, còn ROM là nơi chứa dữ liệu lâu dài. Nắm được hai khái niệm này, việc chọn mua sẽ bớt bối rối hơn rất nhiều.