Ánh Sáng Cho Dân IT Làm Đêm: Bố Trí Đúng Để Giảm Mỏi Mắt
Vì sao dân IT làm đêm hay mỏi mắt mà ít ai để ý đến ánh sáng?
Khi làm việc với nhiều văn phòng IT chạy ca đêm, đội ngũ bên mình nhận ra một điểm chung khá rõ: ánh sáng thường bị bỏ qua. Ngay cả những nơi được trang trí khá chỉn chu cũng vậy. Một lập trình viên hay quản trị viên trực hệ thống thường chỉ bật một chiếc đèn bàn nhỏ, còn phần còn lại của căn phòng thì tắt hết.
Kết quả là không gian chìm trong bóng tối, chỉ còn màn hình sáng trưng với ánh xanh lạnh. Ba bốn tiếng đầu thường chưa thấy gì bất thường. Sang giờ thứ ba hoặc thứ tư, mắt bắt đầu cay, đầu hơi nặng và khả năng tập trung giảm dần. Những dấu hiệu này rất dễ bị bỏ qua, vì người trong cuộc hay nghĩ đó chỉ là mệt bình thường. Thực tế phần lớn đến từ môi trường sáng không cân bằng.
Đội ngũ của chúng tôi từng khảo sát nhanh một số văn phòng IT làm ca đêm tại TP.HCM. Gần như nơi nào cũng dùng hệ thống chiếu sáng được thiết kế cho ban ngày. Đèn trần đã cũ, ánh vàng đục hoặc trắng quá gắt, và không có lớp đèn phụ nào hỗ trợ. Khi trời tối hẳn, độ chênh lệch giữa màn hình và môi trường xung quanh lớn hơn rất nhiều. Mắt buộc phải liên tục điều tiết để thích nghi, và đó là lý do mỏi mắt đến nhanh hơn bình thường.
Hiệu suất vì thế giảm dần theo từng giờ, dù người ngồi vẫn tỉnh táo về mặt ý thức. Với đội ngũ vận hành 24/7 hoặc nhóm hỗ trợ khách hàng lệch múi giờ, đây không phải chuyện nhỏ. Một người trực đêm mỏi mắt sớm sẽ xử lý sự cố chậm hơn, và ảnh hưởng lan sang cả nhóm. Đầu tư đúng chỗ cho ánh sáng thực ra rẻ hơn nhiều so với cái giá phải trả bằng năng suất và sức khỏe đôi mắt về lâu dài.
Nguyên tắc bố trí ánh sáng cho dân IT làm việc ban đêm
Muốn thoát khỏi cảnh mỏi mắt khi làm đêm, bạn nên bắt đầu từ cách bố trí đèn trong phòng. Qua thực tế tư vấn cho nhiều văn phòng, chúng tôi thường áp dụng hai nguyên tắc sau.
Kết hợp ánh sáng tổng thể với đèn bàn
Nguyên tắc đầu tiên là đừng chỉ dựa vào một nguồn sáng duy nhất. Nếu chỉ bật đèn bàn, phần còn lại của phòng vẫn tối, và mắt phải liên tục chuyển từ vùng sáng gắt sang vùng tối. Giới chuyên môn gọi đây là chênh lệch độ sáng quá cao, và nó khiến mắt mỏi nhanh hơn nhiều so với làm việc dưới ánh sáng đều.
Cách làm hợp lý là bật một lớp đèn tổng trước, như đèn trần hoặc đèn tường, ở mức vừa phải, khoảng 200 đến 300 lux cho khu vực làm việc chung. Lux là đơn vị đo độ sáng trên một bề mặt, con số càng cao thì vùng đó càng sáng. Sau đó, bạn thêm một đèn bàn công suất nhỏ, khoảng 400 đến 500 lux, đặt đúng vị trí đọc tài liệu hoặc gõ phím. Khi hai lớp sáng cộng lại, mắt sẽ đỡ phải điều tiết đột ngột, nhất là lúc nhìn từ màn hình xuống bàn hay ngước lên trần.
Đèn bàn LED tiết kiệm điện, có nút chỉnh độ sáng là lựa chọn dễ dùng nhất. Giá tham khảo dao động từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng tùy thương hiệu. Bạn không cần mua loại đắt nhất. Điều quan trọng là chỉnh được nhiều mức sáng. Nếu chưa quen với các ký hiệu và thông số kỹ thuật, bạn có thể đọc trước bài giải thích thuật ngữ, ký hiệu cơ bản khi lắp đặt thiết bị để dễ hình dung hơn khi đi mua.
Chọn ánh sáng trắng ấm, tránh ánh sáng gắt
Nguyên tắc thứ hai nằm ở màu ánh sáng, còn gọi là nhiệt độ màu, đo bằng đơn vị Kelvin. Chỉ số Kelvin càng cao thì ánh sáng càng ngả xanh và gắt. Chỉ số càng thấp thì ánh sáng càng ngả vàng và dịu mắt hơn.
Với ca đêm, đội ngũ chúng tôi thường khuyên dùng đèn khoảng 3000 đến 4000K, tức ánh trắng ấm hoặc trắng trung tính. Mức này đủ sáng để làm việc tập trung nhưng không chói như đèn 6500K thường thấy ở nhà xưởng hay siêu thị. Đèn quá trắng và quá xanh dùng lâu vào ban đêm dễ gây căng mắt. Ngoài ra, ánh sáng xanh còn có thể khiến bạn khó ngủ sau ca làm, vì nó kìm hãm hormone gây buồn ngủ.
Nếu bạn làm thiết kế hoặc chỉnh sửa hình ảnh, cần lưu ý thêm. Đèn quá vàng có thể làm màu sắc trên màn hình lệch đi. Vì vậy, khoảng 3500K là mức nhiều người làm thiết kế chọn, vừa ấm mắt vừa không làm sai lệch màu quá nhiều. Một mẹo nhỏ: nếu văn phòng đang dùng đèn tuýp trắng lạnh, bạn không nhất thiết phải thay cả trần. Chỉ cần đổi đèn bàn cá nhân sang loại ấm hơn là đã giảm được phần lớn cảm giác chói gắt.
Thói quen bảo vệ mắt khi làm việc với ánh sáng ban đêm
Chỉnh xong ánh sáng trong phòng vẫn chưa đủ. Bạn còn cần để ý cách mắt tương tác với màn hình suốt ca làm. Hai thói quen dưới đây nghe đơn giản nhưng nhiều bạn IT hay bỏ qua.
Chỉnh độ sáng màn hình theo ánh sáng phòng
Sai lầm phổ biến nhất là để độ sáng màn hình ở mức mặc định, bất kể phòng đang sáng hay tối. Ban đêm, phòng tối mà màn hình vẫn đặt 80 đến 100% độ sáng, mắt phải hứng một lượng sáng chênh lệch lớn so với xung quanh, dễ gây mỏi và nhức đầu. Ngược lại, vặn màn hình quá tối để đỡ chói cũng không ổn, vì khi đó mắt phải nheo lại để đọc chữ và sẽ còn mỏi hơn.
Quy tắc dễ nhớ là độ sáng màn hình nên gần bằng độ sáng của tường hoặc mặt bàn phía sau. Với phòng đã có đèn tổng và đèn bàn như trên, mức 40 đến 60% thường khá hợp lý. Nhiều bạn còn dùng phần mềm lọc ánh sáng xanh, loại này tự giảm tông màu lạnh của màn hình vào buổi tối theo giờ đã đặt sẵn. Cách cài đặt không quá phức tạp, bạn có thể xem thêm trong bài hướng dẫn sử dụng phần mềm và dịch vụ công nghệ hiệu quả.
Cho mắt nghỉ theo nhịp, đừng đợi mỏi mới nghỉ
Làm đêm rất dễ bị cuốn theo deadline. Bạn ngồi một mạch ba bốn tiếng không đứng dậy, trong lúc đó mắt gần như không chớp đủ, dẫn đến khô và mỏi rất nhanh. Đội ngũ chúng tôi thường nhắc các bạn trực đêm làm theo ba việc sau mỗi giờ làm việc:
- Cứ khoảng 20 phút, nhìn ra một vật ở xa khoảng 6 mét trong 20 giây.
- Chủ động chớp mắt vài lần khi thấy khô, đừng đợi đến lúc cộm mới chớp.
- Đứng dậy đi lại một, hai phút mỗi giờ, vừa giãn mắt vừa giãn cổ vai gáy.
Nghe thì dễ nhưng giữ đều đặn mới là điều khó. Chúng tôi từng thử đặt hẹn giờ nhắc trên máy chỉ để nhìn xa. Sau vài tuần, nhiều bạn cho biết cuối ca mắt đỡ cay hẳn. Đây là việc nhỏ, không tốn chi phí, nhưng hiệu quả rất rõ khi duy trì lâu dài.
Ánh sáng tốt là khoản đầu tư xứng đáng cho dân IT làm đêm
Bố trí ánh sáng đúng cách không đòi hỏi phải cải tạo cả văn phòng. Chỉ cần thêm một đèn bàn ánh sáng ấm, chỉnh lại độ sáng màn hình cho vừa mắt và tập thói quen nhìn xa đều đặn, bạn đã giảm rõ rệt cảm giác mỏi mắt khi làm đêm. Với dân IT trực ca dài hạn, đây là khoản đầu tư nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đôi mắt và hiệu suất làm việc về sau.
Nếu văn phòng đang muốn sắp xếp lại toàn diện, đừng dừng ở khâu ánh sáng. Bàn phím và thiết bị ngoại vi dùng lâu ngày cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sự thoải mái khi làm việc. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn vệ sinh bàn phím và thiết bị ngoại vi cho văn phòng IT để hoàn thiện góc làm việc ca đêm của mình.